Farklı şehre araç iadesi: tek yön ücreti nasıl hesaplanır?
Aracı aldığınız şehirde değil başka bir ilde bırakacaksanız tek yön ücreti devreye girer. Mesafenin, il sınırının ve yuvarlamanın hesaba etkisini anlattık.
İstanbul'da başlayan bir iş seyahati Ege kıyısında bitiyorsa aracı geri götürmek için yeniden yola çıkmak kimsenin işine gelmez. Kiralama şirketleri bu ihtiyaç için aracı başka bir noktada bırakma imkânı tanır; karşılığında da "tek yön ücreti" denen ek bir kalem çıkar. Bu kalem çoğu zaman rezervasyonun en son ekranında karşınıza çıktığı için şaşırtıcı görünebilir. Oysa mantığını bir kez kavradığınızda tutarı önceden kabaca tahmin etmek mümkündür.
Bu ücret neyin karşılığı?
Aracınızı Alsancak'ta teslim ettiğinizde o otomobil artık İstanbul filosunda eksik, İzmir filosunda fazladır. Şirket er ya da geç bu dengesizliği giderir: ya aracı bir şoförle ya da tırla geri taşır ya da yeni bir müşteri ters yönde götürene kadar bekletir. Her iki durumda da yakıt, köprü ve otoyol geçişi, personel saati ve aracın kirada olmadığı günler maliyet üretir. Tek yön ücreti bu yükün kiracıyla paylaşılan kısmıdır.
İşletmeci açısından da tablo benzer. Teslim alan şube aracı temizler, kontrol eder, yeniden kiralanabilir hâle getirir. Kavsara ağında bu emeğin karşılığı olarak farklı şubeye yapılan iadelerde net kiranın %4'ü iade şubesine hazırlık bedeli olarak ayrılır. Yani ücretin bir kısmı aracı karşılayan noktaya gider.
Kavsara'da hesap nasıl yapılıyor?
Bu demoda kural iki basamaklıdır ve rezervasyon aramasında ayrı bir satır olarak gösterilir:
- Aynı il içinde bir noktadan alıp başka bir noktaya bırakmak sabit 450 ₺ tutar. Havalimanından alıp şehir merkezindeki şubeye bırakmak bu gruptadır.
- Farklı ile iadede önce iki nokta arasındaki kuş uçuşu mesafe bulunur, karayolunun dolambaçlarını yansıtmak için 1,22 ile çarpılır. Çıkan karayolu mesafesi kilometre başına 4,2 ₺ ile hesaplanır, sonuç 10 ₺'ye yuvarlanır. Ne kadar kısa olursa olsun il dışı iadede ücret 750 ₺'nin altına düşmez.
Somut bir örnekle bakalım. İstanbul Havalimanı ile İzmir Alsancak arasındaki kuş uçuşu mesafeyi yaklaşık 340 km kabul edelim. 340 × 1,22 = 414,8 km karayolu mesafesi eder; 414,8 × 4,2 = 1.742,16 ₺ çıkar ve yuvarlama sonrası tek yön ücreti 1.740 ₺ olur.
| Güzergâh türü | Varsayılan kuş uçuşu | Hesap | Tek yön ücreti |
|---|---|---|---|
| Aynı il, iki farklı nokta | — | sabit kural | 450 ₺ |
| Komşu il, kısa mesafe | 120 km | 146,4 km × 4,2 = 614,88 ₺ | 750 ₺ (alt sınır) |
| İstanbul Havalimanı → İzmir Alsancak | 340 km | 414,8 km × 4,2 = 1.742,16 ₺ | 1.740 ₺ |
| Uzun iç güzergâh | 390 km | 475,8 km × 4,2 = 1.998,36 ₺ | 2.000 ₺ |
Tablodaki mesafeler hesap mantığını göstermek için seçilmiş yuvarlak örneklerdir; gerçek tutarı araç kiralama ekranında alış ve iade noktasını seçtiğiniz anda görürsünüz.
Kiracının dikkat etmesi gereken üç ayrıntı
Birincisi, ücret kiralama süresinden bağımsızdır. İki günlük de olsa on günlük de olsa aynı güzergâhta aynı tutarı ödersiniz. Bu yüzden uzun kiralamalarda tek yön ücretinin toplam içindeki ağırlığı azalır; kısa yolculuklarda ise günlük bedeli bile geçebilir.
İkincisi, iade noktasını değiştirmek fiyatı değiştirir. Yola çıktıktan sonra "aracı başka şehirde bırakayım" kararı verirseniz bunu önceden bildirin. Sözleşmede yazmayan bir noktaya habersiz bırakılan araç, şubeye ulaşmayabilir ve kiralama koşullarında öngörülen ek bedeller gündeme gelebilir.
Üçüncüsü, il sınırı önemlidir. Aynı metropol bölgesinde gibi görünen iki nokta farklı illerdeyse sabit 450 ₺ değil, mesafe hesabı uygulanır. Kısa da olsa il dışı iade en az 750 ₺ tutar.
Hangi şehirlerde bırakabileceğinizi görmek için şube listesine göz atabilirsiniz. Kavsara'nın 20 noktası 14 ile yayıldığından çoğu güzergâhta bir iade seçeneği bulunur.
Ücreti küçültmenin pratik yolları
Tek yön ücretinden tamamen kaçınmak her zaman mümkün olmaz, ama tutarı küçültmek çoğu zaman sizin elinizdedir. İlk yol, iade noktasını varış şehrinin merkezindeki şube yerine güzergâh üzerinde daha yakın bir noktaya kaydırmayı denemektir; mesafe kısaldıkça hesap da kısalır. İkinci yol, yolculuğun başlangıç ve bitişini mümkünse aynı ilin sınırları içinde tutmaktır: havalimanından alıp şehir şubesine bırakmak her zaman sabit ücretle sonuçlanır. Üçüncüsü, kiralama süresini gözden geçirmektir. Yedi gün ve üzerindeki kiralamalarda günlük tabana %14 indirim uygulandığından, tek yön ücreti değişmese bile toplam faturadaki ağırlığı azalır. Son olarak iade saatini şubenin çalışma saatleriyle uyumlu seçin; kapalı bir noktaya yapılan iade ayrı bir sorun doğurur.
Şirket tarafında ne oluyor?
Tek yön iadeler biriktikçe bazı şubelerde araç yığılır, bazılarında rezervasyon karşılanamaz hâle gelir. Bu nedenle ücretin hesaplanması işin yalnızca yarısıdır; diğer yarısı fazlalığı doğru yere geri taşımaktır. Kavsara panelinde her iade, bir sonraki haftanın beklenen alışlarıyla birlikte değerlendirilir ve gerekirse transfer önerisi üretilir. Bu konuyu ayrıntısıyla filo dengeleme yazımızda ele aldık.
Franchise bayiler için de mesele hakediş dökümüne yansır. Bir bayinin kiraladığı araç başka bayiye iade edildiğinde hazırlık bedeli kesintisi aylık mutabakatta ayrı bir satır olarak görünür. İşletmeciyseniz bu satırların nasıl oluştuğunu bayi mutabakatı ekranında inceleyebilirsiniz.
Kısaca
Tek yön ücreti keyfî bir ekleme değil, aracın yer değiştirmesinin bedelidir. Aynı il içinde sabit, il dışında mesafeye bağlıdır ve alt sınırı vardır. Rotanızı belirlerken iade noktasını da baştan seçerseniz hem sürprizle karşılaşmazsınız hem de alternatif noktaları karşılaştırma fırsatı bulursunuz. Bazen birkaç kilometre ötedeki başka bir şubeye bırakmak, özellikle il sınırının öbür yanına geçmemek, ücreti belirgin biçimde düşürür.